2

Chào các bạn, 

Trong bài viết này, mình muốn nói đến một số lỗi liên quan đến ngữ pháp tiếng Việt mà một số người dịch thường mắc phải. Mặc dù đó là những lỗi nhỏ nhưng đều ảnh hưởng nhất định đến văn phong bài dịch và đều bị trừ điểm khi Senior Translator review bài. Vậy nên chúng ta hãy cùng chú ý để tránh mắc phải những lỗi không đáng có này nhé.

Trước tiên, ta hãy xem ví dụ sau:

Ví dụ 1:

Câu gốc: 

In this challenge you have 24 hours on Thursday, October 20, 2016 to park farther away.

Câu dịch:

Trong thử thách này bạn có 24 giờ vào Thứ Năm, ngày 20 Tháng 10, 2016 để đỗ xe xa hơn.

Các bạn có thể thấy là câu dịch trên không sai, nhưng người đọc Việt Nam sẽ thấy có đôi chút trúc trắc và hơi "là lạ" :) Theo các bạn thì tại sao? Một số bạn có lẽ không nhận ra lỗi gì trong câu dịch, nhưng thực ra là câu này có đến... 3 lỗi về văn phạm. Cụ thể là:

1. Thiếu dấu câu: Mặc dù câu gốc không dùng dấu phẩy sau "In this challenge", nhưng khi dịch sang tiếng Việt thì sau trạng ngữ "Trong thử thách này" cần có dấu phẩy để tạo sự mạch lạc cho câu, giúp người đọc dễ theo dõi ý của câu. Chắc hẳn các bạn còn nhớ những ví dụ trong tiếng Việt về câu văn, đoạn văn không có dấu chấm, dấu phẩy để nhấn mạnh tầm quan trọng của dấu câu như thế nào. Tôn trọng cách dùng dấu câu khi dịch không có nghĩa rập khuôn y hệt theo câu gốc, mà phải cần phù hợp với cả quy tắc dùng dấu câu trong tiếng Việt để đảm bảo sự lưu loát cho câu dịch.

2. Viết hoa: Người dịch viết hoa toàn bộ "Thứ Năm, Tháng 10" trong câu mà không để ý đến quy cách viết hoa trong tiếng Việt. Cấu tạo từ trong tiếng Việt vốn không giống tiếng Anh, từ trong tiếng Việt có thể gồm một hoặc nhiều tiếng / âm tiết riêng biệt, nên khi viết hoa cũng không hoàn toàn giống như trong tiếng Anh. Các bạn có thể tham khảo quy cách viết hoa trong tiếng Việt tại hai trang sau:

http://www.bachkhoatrithuc.vn/encyclopedia/3688-10-633637243069386250/Phu-luc/Nhung-quy-cach-viet-hoa-trong-tieng-viet.htm

http://nguyenvietkhoa.edu.vn/2014/11/09/quy-tac-viet-hoa-trong-tieng-viet/

Nội dung hai bài trên rất dài, nhưng chung quy lại thì trừ trường hợp tên riêng, xin đừng viết hoa tất cả các âm tiết của từ trong tiếng Việt dù từ đó được viết hoa trong tiếng Anh.

Ví dụ: khi "Thursday”, “October" đứng giữa câu sẽ phải viết là "thứ Năm”, “tháng 10" hoặc “tháng Mười”.

Hoặc, "Valley" sẽ dịch thành "Thung lũng" chứ không viết thành "Thung Lũng".

3. Viết thời gian rập khuôn theo câu gốc: Trong tiếng Việt không có kiểu đặt dấu phẩy giữa tháng và năm như “ngày 20 Tháng 10, 2016", mà viết đầy đủ phải là "ngày 20 tháng 10 năm 2016" hoặc viết ngắn gọn là "ngày 20/10/2016".

Tương tự, mời các bạn xem ví dụ thứ 2 như sau:

Ví dụ 2:

Câu gốc: between 28th October 10:00CET and 3rd November 23:59 CET 2016

Câu dịch: từ ngày 28 Tháng Mười 10:00 CET đến mùng 3 Tháng Mười Một 23:59 CET năm 2016

Ngoài lỗi viết hoa như đã nói phía trên, các bạn có nhận thấy câu dịch này còn vấn đề gì khác không? Đó là cách viết “ngày 28 Tháng Mười 10:00 CET” rập khuôn theo câu tiếng Anh. Tiếng Việt mình thường nói xuôi theo dạng “giờ + ngày/tháng/năm” hoặc không thì sẽ nói rõ là “ngày/tháng/năm + vào lúc + giờ”. Nghĩa là, trong trường hợp câu trên, chúng ta nên dịch thành “từ 10:00 giờ CET ngày 28 tháng Mười đến 23:59 giờ CET ngày…” hoặc “từ ngày 28 tháng Mười vào lúc 10:00 giờ CET". Senior Translator hiện không trừ điểm lỗi này, nhưng mình mong là các bạn khi dịch nên lưu ý dùng từ và đặt câu theo cách thuần Việt nhất có thể.

4. Ngoài ra, một số bạn vẫn có thói quen dùng dấu câu rập khuôn theo câu gốc, điển hình là dấu "quotation mark". Ví dụ:

Câu gốc: Please make sure you ‘Allow’ [[[ECAL]]] to access [[[Google]]]

Câu dịch: Hãy chắc chắn rằng bạn 'Cho phép' [[[ECAL]]] để truy cập [[[Google]]]

Tiếng Việt mình không có loại dấu trích dẫn đơn '...', mà thường dùng dấu “...”, các bạn có thể tham khảo trang sau:

http://tintuc.hoc247.vn/chuc-nang-cua-11-dau-cau-trong-tieng-viet-a920.html

Tức là với câu dịch trên, ta phải viết là "Cho phép" chứ không phải là 'Cho phép'. Khi dịch sang tiếng Việt, trừ khi có yêu cầu cụ thể của client, chúng ta cần tuân theo ngữ pháp, văn phạm tiếng Việt chứ không bê nguyên dấu câu của văn bản gốc vào bản dịch. Dấu ‘...’ chỉ nên sử dụng khi đứng trong trường hợp sau:

Cô ấy kể: “Chúng tôi thường gọi cậu ấy là ‘Bệu’ nên cậu ấy rất giận”.

Tất cả các lỗi trên đều rất nhỏ, dù bị trừ điểm nhưng đều không đáng kể. Tuy nhiên, trước khi là một người dịch, chúng ta là người Việt Nam và nên hiểu rõ, dùng đúng ngữ pháp tiếng Việt. Viết câu đúng văn phạm tiếng Việt sẽ giúp bản dịch trở nên dễ đọc và dễ hiểu cho người đọc Việt. Nếu các bạn thấy chỗ nào không đúng hoặc không rõ ràng thì góp ý và chia sẻ để cùng thống nhất nhé. Hy vọng các “Vietnamese translators” sẽ không còn mắc phải các lỗi "tiểu tiết" nêu trên. :)

8 comments

  • 0
    Avatar
    thuytrang21581

    Rất hữu ích. Mong Senior Translator cập nhật các lỗi hay mắc để bọn mình sửa luôn.

  • 0
    Avatar
    Huong_Pham

    Cảm ơn Thuytrang luôn nhiệt tình theo dõi nhé :) Mình vừa cập nhật thêm một lỗi hay mắc phải khi dịch, rất mong các bạn lưu ý và đóng góp ý kiến nếu có! 

  • 0
    Avatar
    thi

    Cám Hường đã tích cực chia sẻ những thông tin rất hữu ích. Về dấu " ", mình có một thắc mắc khác là đôi khi trong văn bản gốc tiếng Anh họ dùng một từ không để trong dấu " "nhưng khi dịch ra tiếng Việt, để phù hợp với văn phong và ngữ cảnh mình có thể thêm dấu " " vào không? Mình tạm lấy ví dụ: [[[It's a miraculous card]]] dịch là [[[Nó là một chiếc thẻ "thần thánh"]]],trong ngữ cảnh mang tính giải trí, như vậy có ổn không?

    Cám ơn!

         

  • 0
    Avatar
    Huong_Pham

    Chào Thi,

    Cảm ơn bạn đã theo dõi các bài viết và đóng góp ý kiến cho Forum. Với thắc mắc của bạn, theo mình là không vấn đề gì, miễn là cách dịch của bạn đúng ý và phù hợp với ngữ cảnh. Ngoài ra, nên tránh dùng từ "nó" trong văn viết khi có thể. Thay vào đó, bạn có thể viết "Đó là một chiếc thẻ...". 

    Còn vấn đề gì chưa rõ hoặc chưa chắc chắn thì bạn cứ hỏi nhé, mình sẽ trả lời ngay khi có thời gian. Cảm ơn các bạn!

  • 0
    Avatar
    Trang

    Bạn Thi ơi, bạn có thể xem ngữ pháp của các loại dấu câu trong tiếng Việt ở link này http://www.vanlangsd.org/vn/docs/Teach_Materials/CachChamCau.htm. Trong ví dụ bạn nêu ra, tớ nghĩ không cần phải thêm dấu ngoặc kép đâu. Bạn có thể sử dụng dấu này cho những từ/cụm từ có hàm ý đặc biệt, thường mang nghĩa mỉa mai hoặc khác với nghĩa đen của từ. Ví dụ:

    1. Các "anh hùng bàn phím" đã góp phần ghi tên Việt Nam vào bản đồ Facebook thế giới.

    2. Chúng ta nên "khen thưởng" Ronaldo vì đã lập kỷ lục đá phản lưới nhà 3 trận liên tiếp.

  • 0
    Avatar
    thi

    Cám ơn Hường và Trang nha!

  • 0
    Avatar
    thuytrang21581

    Mình có câu hỏi mong LS. Hường và mọi người giải đáp giúp.

    Từ trước tới nay m vẫn viết hoa các tiêu đề, tên phim... giống như cách viết hoa trong tiếng Anh, đó là viết hoa theo từ, chứ không chỉ chữ đầu tiên của câu. VD: Người Nhện: Vũ trụ Mới, 10 Vật dụng Giúp Tạo Động lực cho Bạn trong Công việc v.v.. Trong quá trình làm các job edit, m thấy có người viết hoa hết (Người Nhện: Vũ Trụ Mới, 10 Vật Dụng...), có người chỉ viết hoa từ đầu tiên (Người Nhện: vũ trụ mới, 10 vật dụng giúp...).

    Trong bài dịch vừa rồi, một khách hàng hỏi mình là trong tiếng Việt có viết vậy không, m đề nghị khách hàng sửa lại theo cách viết phổ thông của ngữ pháp Việt Nam là chỉ viết hoa từ đầu tiên.

    Vậy mình mong LS. Hường xác nhận lại quy cách viết hoa cho các tiêu đề, tên phim, sách... để có một quy tắc thống nhất.

    Mình xin cảm ơn.

     

     

  • 0
    Avatar
    Huong_Pham

    Chào Trang và các bạn! Chúc toàn thể cộng đồng biên dịch viên Anh-Việt của Gengo một năm mới nhiều may mắn, thành công, hạnh phúc và luôn đảm bảo chất lượng cho mọi bài dịch nhé! 

    Cảm ơn câu hỏi của Trang! Vấn đề viết hoa tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại khó đạt được sự thống nhất của tất cả mọi người và hiện được dùng khá là lộn xộn. Như mình đã nêu ở bài trên, các bạn quan tâm có thể tham khảo quy tắc viết hoa trong tiếng Việt tại đây: http://nguyenvietkhoa.edu.vn/2014/11/09/quy-tac-viet-hoa-trong-tieng-viet/

    Về cách viết hoa tiêu đề, tên phim/sách, chúng ta nên:

    - Đối với tên tác phẩm, sách báo, tạp chí: Viết hoa chữ cái đầu của âm tiết thứ nhất tạo thành tên tác phẩm, sách báo. Ví dụ: "tạp chí Nghiên cứu quốc tế".

    - Đối với tiêu đề/đề mục được viết hoa toàn bộ trong tiếng Anh (ví dụ: "New Features"): Mình chưa thấy có quy tắc cụ thể nào cho việc này, nhưng theo mình thì có thể viết hoa theo hai cách: "Tính năng Mới" hoặc "Tính năng mới", trừ khi khách hàng có yêu cầu cụ thể phải viết hoa toàn bộ "Tính Năng Mới" để thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, dù viết hoa theo cách nào thì các bạn cũng cần lưu ý dùng thống nhất cách viết hoa đó trong toàn bài nhé.

    Hy vọng phần trả lời của mình đã giải đáp được thắc mắc của Trang, và mong là tất cả các bạn đều quan tâm chú ý hơn tới vấn đề này để luôn trình bày văn bản cho phù hợp. Cảm ơn các bạn!

Please sign in to leave a comment.